II. Sociale media verslavend?

Sociale media gebruik verslavend?

Tegenwoordig is het gebruik van sociale media, de smartphone, niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Dit geldt zowel voor jongeren als voor volwassenen. Meermalen per dag worden Sociale Media accounts zoals WhatsApp, Facebook, Instagram, Snapchat, LinkedIn  gecheckt op nieuwe berichten. Wordt de tijdlijn door gescrold, wordt er geliket, worden berichten gepost en gedeeld. Op pop-up en geluidsmeldingen wordt vrijwel direct gereageerd. Onze nieuwsgierigheid wordt getriggerd, herhaaldelijk. De smartphone lijkt, of is een verlengstuk van ons zelf geworden. Met name de directe toegang tot internet op de mobiel zorgt ervoor dat de wereld bijna letterlijk ‘binnen handbereik’ is.

Wanneer de wifi uitvalt, niet beschikbaar is, wanneer de smartphone thuis of op school ingeleverd moet worden, of wanneer die opgestuurd moet worden ter reparatie, lijken we ons vaak onthand te voelen. Het tijdelijk moeten af staan kan zelfs tot weerstand, verontwaardiging en irritatie leiden.

Zijn we dan verslaafd aan sociale media? Is sociale media gebruik vergelijkbaar met de werking van drugs en alcohol?

Deze vragen zijn niet eenduidig te beantwoorden.
Het is zo dat het beloningssysteem in de hersenen wordt geactiveerd bij het lezen van leuke berichtjes, reacties van anderen en het ontvangen van likes. De sociale media als bron van de activatie van het beloningssysteem valt onder de zogenoemde ‘natuurlijke  beloners’, vergelijkbaar met voedsel en seks. De ‘kracht’ van de beloning is veel minder sterk. Als voorbeeld: bij voedsel wordt de output van het beloningscircuit 50 keer verhoogd, bij seks 100 keer. In het geval van drugs, cocaïne 350 keer en speed zelfs 1200 keer. Dit zijn ‘onnatuurlijke beloners’ met een veel sterker effect op het beloningscircuit.
Hoewel het effect op het beloningssysteem beperkt lijkt, neemt dit niet weg dat er een kans op verslaving bestaat. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de (verslavende) werking van sociale media op het gedrag. Het type onderzoek zal vergelijkbaar zijn met ‘gokverslaving’ omdat het hier ook om gedrag gaat en niet om een middel.
De mate waarin het beloningssysteem wordt geactiveerd door het herhalen van bepaald gedrag, wat een automatische vorm aanneemt wanneer het brein een koppeling heeft gemaakt tussen bepaald gedrag en een beloning, bepaalt mede hoe lastig het is om sociale media gebruik te weerstaan.  Bij sociale media gebruik wordt deze link snel gemaakt. Uit een onderzoek van de Universiteit Keulen bleek dat het mede daardoor lastiger is weerstand te bieden aan sociale media dan aan sigaretten en alcohol. In de toekomst zal meer onderzoek uitgevoerd worden en zal er meer bekend worden over de effecten van sociale media op gedrag, risico’s op verslaving en hoe hier mee om te leren gaan.

Reageren kan door contact op te nemen via de contactpagina of de Sensi Orthopedagogie Facebookpagina.

Volgende keer: “Sociale media: Voorlichting, communicatie, verantwoordelijkheid”

 

Kalender

september 2019
M D W D V Z Z
« feb    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30